De kwetsbaarste plek van Europa – Johan de Boose bezocht enkele jaren geleden de kloof van Suwałki, de corridor die Wit-Rusland, Litouwen, Polen en de Russische exclave Kaliningrad verbindt. Je kon toen in de verte de rupsbanden al horen. Maar hij kwam er ook terecht in ‘Borderland’.
Het landhuis van dichters, Kantianen en kosmopolieten op de Pools-Litouwse grens heet Borderland, en iedereen die de Europese gedachte genegen is kan er terecht. Het is een idealistisch bolwerk, opgetrokken van poëzie en humanisme, bestemd om de stormram van de politiek ­tegen te houden. Daar geloven wij namelijk in, al is het almaar minder.
‘Het woord “borderland”’, zegt ­auteur en initiatiefnemer Krzysztof Czyzewski, ‘wordt meestal gebruikt om een landstrook aan te duiden die het ene territorium van het andere scheidt. Maar dat is niet onze definitie. Borderland is niet zomaar een plaats in Europa, maar een ethische vrijplaats, een plek van de traditie. Een bewoner van borderland stond in het verleden bekend als tolerant, ­empathisch, van gemengde afkomst, voorzichtig patriottisch, immuun voor nationalistische fobieën, meertalig, nieuwsgierig, open en tegelijk gehecht aan zijn thuis. Zo was het ­leven vroeger, maar later werd alle openheid genegeerd, vergeten of ­uitgeroeid. Dit huis moet de plaats zijn van een wedergeboorte.’
De corridor van Suwalki: de achilleshiel van Europa