De ongeduldige samenleving
Socioloog Walter Weyns vraagt zich af waarom we het zo moeilijk vinden om te wachten. Aanleiding is het gemor over de vaccinatiecampagne tegen het Covid-19 virus die veel te traag op gang zou komen. Weyns kadert die ontevredenheid breder en schreef voor De Standaard een kleine fenomenologie van het ongeduld in onze samenleving.
“Een samenleving die, zoals de moderne samenleving, de wereld opvat als een verzameling middelen die dienen om problemen op te lossen en zo veel mogelijk levensdoelen te bereiken, fixeert haar leden op beheersing, monitoring, efficiëntie en management. Zij kweekt het onvermogen tot geduld aan. (…) Een moderne mens kent geen rust. Hij kan niet wachten, laat niets zomaar gebeuren, hij verwijlt of lummelt niet, kan zich niet vervelen, heeft geen aandacht voor wat zich ongepland en onvoorzien aan hem voordoet, en is niet in staat tot de kunst van het nietsdoen. Zelfs als hij op vakantie gaat, wil hij er ‘zo veel mogelijk uithalen’, en slapen is voor hem de batterijen opladen, een ‘powernap’. De moderne samenleving herdefinieert een mens beurtelings tot producent en consument – en in beide hoedanigheden wordt hij geacht geen tijd te verliezen, er alles uit te halen. Wachten, schreef de Franse antropoloog Pierre Sansot in zijn mooie boekje Lof der traagheid, wordt in zo’n geval gereduceerd ‘tot de leveringstermijn, de optelling van de middelen die we zullen moeten gebruiken’. Hollend van de ene deadline naar de andere, is wachten alleen tijdverlies. Dat veroorzaakt rusteloosheid, aandachtsproblemen, ongenoegen, ressentiment, maar ook: zinverlies. Wie kan nog de geheimzinnige, onuitgesproken belofte horen die besloten is in wachten, in verwachting? In onze geaccelereerde, vermoeide, ongeduldige samenleving hebben we met ons geduld ook een geestelijk zintuig verloren.
De ongeduldige samenleving